Minder voedselverspilling

WUR gaat samen met partners voor miljoen ton minder voedselverspilling

Al jarenlang zet Wageningen University & Research (WUR) fors in op het thema voedselverspilling. Programmamanager Toine Timmermans is de initiator en verbinder. “Het is noodzakelijk dat het systeem uiteindelijk op zijn kop gaat”, zegt hij.

Waarom is voedselverspilling een belangrijk thema voor de WUR?

“We willen ons als WUR bezighouden met de grote vraagstukken rond voedsel. Door kennis te bundelen en de samenwerking met andere partijen te zoeken willen we die vraagstukken helpen oplossen. Het bouwen van een verantwoord systeem van productie en consumptie van voedsel is een essentieel thema. Voedselverspilling is daar een onderdeel van. Eigenlijk is het een symptoom van het systeem zoals we dat nu gebouwd hebben. Doordat we vooral kijken naar of voedsel nog rendabel is, benutten we wereldwijd een derde van het voedsel niet. In Nederland is dat een kwart. Terwijl het eigenlijk goede producten en waardevolle grondstoffen zijn. Dat is gek.”

Dus het systeem moet op de schop?

“Zeker. Maar als je roept om een systeemverandering, raak je mensen en bedrijven kwijt. Minder voedselverspilling is veel geschikter als verbindend thema. Niemand is daar tegen. Maar het is wel noodzakelijk dat het systeem uiteindelijk op zijn kop gaat.”

Hoe zou het dan moeten?

“Ik kijk graag naar de circulaire economie. Hoe benut je grondstoffen optimaal en kun je ze hergebruiken in de cyclus, zonder afval? We moeten bedenken hoe we dát gaan produceren wat we nodig hebben. Maar ook hoe we dieren weer optimaal inpassen in het circulair maken van het systeem. Het is eigenlijk absurd dat de helft van de grondstoffen die we gebruiken voor voedsel, niet door ons maar door dieren wordt opgegeten. Dieren zijn namelijk juist heel geschikt om uitval dat wij niet kunnen eten op te waarderen tot bijvoorbeeld eiwitten en vetten. We moeten terug naar het model zoals het vroeger was, maar dan op een schaal die past bij nu.”

Wat is jullie eigen rol daarin?

“Die heeft zeker met onderzoek te maken, maar dat deel is niet altijd leidend. Het gaat over een beweging die in gang moet komen. De afgelopen jaren waren we vooral in gesprek met bedrijven om een verandering voor elkaar te brengen. Nu hebben we met partners de organisatie ‘Samen tegen voedselverspilling’ opgericht, waarmee we met partijen die echt willen een samenwerking aangaan. Inmiddels committeren ruim vijftig organisaties zich aan doelstellingen, acties en een financiële bijdrage. Dat is echt nodig om verder te komen.”

Hoe belangrijk is samenwerken?

“Cruciaal. We doen dat met bedrijven, maar ook met overheden en kennisinstellingen. Het ministerie van LNV speelt een essentiële rol als medefinancier, en faciliteert bij het weghalen van drempels. We werken samen met grote bedrijven zoals McDonalds en Albert Heijn, maar ook met start-ups en scale-ups die mooie dingen bedenken. Bijvoorbeeld met de mensen achter de succesvolle app Too Good To Go. Met ons onderzoek proberen we hun concept verder te verbeteren. Ook Regio Foodvalley is een belangrijke partner voor ons. En we zijn vorig jaar, in samenwerking met de gemeente, gestart met ‘Wageningen, levend laboratorium tegen Voedselverspilling’.”

Wat levert dat op?

“Onder andere een prachtig project met de Jumbo-vestiging van George Verberne in Wageningen. We mogen zijn supermarkt gebruiken als levend laboratorium. Vorig jaar is hij gestart met het schap ‘Verspilling is Verrukkelijk’, waar producten staan die gemaakt zijn van grondstoffen die anders verspild zouden worden. Ze zijn geproduceerd door 18 samenwerkende innovatiebedrijven. Het gaat om allerlei producten, bijvoorbeeld soepen, sauzen of bier. Jumbo Verberne had de primeur, nu zijn er al vijf winkels in Nederland met zo’n schap.”

Wat is jullie stip op de horizon?

“We willen in Nederland binnen tien jaar de voedselverspilling halveren. Dat betekent dat we een miljoen ton voedsel in de keten willen houden. We hebben zes verschillende roadmaps bepaald, waaronder één voor consumenten, maar ook één voor de retail en één die specifiek over voedselproductie gaat. We willen graag met alle retailers en leveranciers in de hele keten afspraken maken, bijvoorbeeld over de verspilling van groente en fruit. En we proberen ook te zorgen voor aangepaste wetgeving, om innovaties makkelijker toe te kunnen passen. Dat is bijvoorbeeld nodig om het afval van restaurants weer te mogen gebruiken als voer voor varkens en kippen.”

Denken jullie ook internationaal?

“Dat is noodzakelijk. Ik ben zelf ook coördinator van het grote Europese project Refresh en ben betrokken bij een aantal wereldwijde programma’s. Ik merk trouwens dat Nederland internationaal echt als voorbeeld wordt gezien, vooral omdat we projecten hebben zoals bij Jumbo Verberne, waar we echt kunnen testen. Daardoor komen er de laatste tijd allerlei internationale start-ups vanuit de hele wereld naar Nederland. Die ontwikkeling is super interessant.”

Meer over voedselverspilling